Doğan Kuşu Türleri ve Özellikleri
15 Mayıs 2024

Doğan Kuşu Türleri ve Özellikleri

Doğan; Doğangiller (Falconidae) familyasının, gündüz yırtıcı kuşları (Falconiformes) takımından olan bu yırtıcı kuş türlerinin ortak adı Doğan'dır. Bazı türlerine ise kerkenez adı da verilmektedir. Altmış kadar türü bulunmaktadır. Sırtında ve kanatlarında bulunan tüylerin rengi kül rengine, karnında bulunan tüyler beyaz renk, göğsüyle yanları kahverengi ve siyah çizgilerle doludur. Çene şeridinde bulunan siyah tondaki renk en belirgin özelliğidir.

Doğanlar da yetişkin erkek doğanın boy uzunluğu 42 ile 47 cm, erkek doğandan daha iri olan dişi doğanların boy uzunlukları ise 32 ile 47 cm arasındadır. Dişi doğanların belirginleşmiş biri de kanat uzunluğudur. Dişi doğanların açılmış kanat uzunlukları 90 cm'i bulmaktadır. Doğan türünde bulunan kuşlar, güçlü ve uzun kanatları sayesinde havayı yararcasına hızlı ve düz bir çizgi üzerindeymiş gibi uçarlar. Bu türde bulunan kuşların dünyanın en hızlı kuşları olduğunu ileri süren uzmanlar vardır. Uçarken çok yüksek bir hızla uçan bu kuşların özel kanat yapıları da bulunmaktadır. Havada uçan en hızlı konumunda olan doğanlar, avlarına kilitlenip hız almaya başladıklarında, ilk önce kanatlarını aşağı yukarı çırparak hızlarını arttırırlar ve sonra hedefe doğru alçalmaya başladıklarında kanat çırpışını bırakıp kanatlarını arkaya iterek göğü yararcasına aşağıya inerler. Saatte 320 km hıza ulaştıkları söylenen doğan türünün havadaki görüntüsü süpersonik jetlere benzetilmektedir.

Doğan türleri arasında kendilerine ait özellikler en fazla doğanda (Palca peregrinus) görülmektedir. Güçlü ve derli toplu olan vücudu, sivri ve uzun kanatları sayesinde başlıca avı olan kuşların arkasından havada çok yüksek bir hızla mermi gibi atılırlar. Ayakları çok iri ve kuvvetli olan bu doğanlar, doğanlarla avlanan insanlar tarafından diğer doğan türlerine göre daha fazla tercih edilir. Bu nedenle Orta Çağ insanları arasında ' Soylu Doğan ' olarak da anılırlardı. Doğan kuşlarının nüfusunun azalmasının en büyük etkenleri onları avlayan avcılar ve yumurtalarını toplayanlardır. Bu yapılan avlar ve toplanan yumurtalar sonucu doğan türü çok zarar görmüştür.

Türkiye'de her çeşidinin bulunmadığı ve fazla yaygınlığı olmadığı için bazı doğan türleri sadece bilimsel adlarıyla tanınmaktadır. Bunlardan birisi ' Falco rusticolus ' olan gerçek doğan türlerinin en irisi ve kuvvetlisi görünümündeki kuştur. Kuzey Kutbu boylamlarında bulunan bu kuşlar kışın bile güneye pek fazla inmezler. Çoğu kutup türlerinde olduğu gibi bu doğan türünün de tüy rengi beyaz renktir. Bazılarının tüy rengi beyaza dönük veya gri lekeli olarak görülür ama genellikle beyaz renk tüylere sahiptirler. Kuluçka döneminden sonra yumurtadan çıkan yavruları da kendilerine benzer ve beyaz renk tüylere sahip olurlar. Orta Çağ döneminde bu kuşlar avcılar tarafından çok rağbet görmüşlerdir. Hatta öle ki Marko Polo'nun yazdığı seyahatnamede de yer almışlardır. Seyahatnamesinde Kubilay Han'ın aralarında doğan ve kartal cinsi kuşlarının olduğu ve her bir kuşa eşlik eden bir de avcı olduğu, on bin avcı kuş beslediğini yazmıştır. Dört filin sırtının üzerine yerleştirilmiş olan çadırında kalan hakan, çok sevdiği doğanlarının, turnaları ve başka türdeki kuşları havada kovalamaları için emirler verirdi. Avlarını havada yakalayan bu doğanlar uzun ve şiddetli boğuşmalardan sonra avlarını yenilgiye uğratıp yere indirirlerdi. Hakan doğan türü kuşlarının bu mücadeleci avını saatlerce izlemekten hiç usanmaz aksine çok da mutlu olurdu diye Marko Polo'nun seyahatnamesinde bulunmaktadır.

Yaşam Şekli ve Yaşam Alanları

Doğanlar sürüler halinde yaşamak yerine kendi başlarına yaşamayı ve özgürlüğü seven kuşlardır. Doğan türündeki kuşlar Avrupa, Asya, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avustralya, Tasmanya ve bazı Okyanusya adalarında yaşamaktadırlar. Suya yakın olan yerlerde sarp kayalıklarda yaşarlar. Bulunduğu bölgelerde rastgele görülemeyeceği gibi sürüler halinde de görülmezler. Gerçek doğan türlerinin yuvaları yoktur, kendilerine yuva yapmazlar yuva bulup seçerler. Bir kaya pervazının üzerine çıkıp bir girinti kazan erkek doğanlar burayı yuvaları bellerler. Dişi doğanları yuvaya çekip, yuvalarına yumurtlamaları için havada değişik akrobasi numaraları yaparlar ve dişi doğanları bu numaralarla ikna ederler. Büyük şehirlerde ve özellikle New York yakınlarında bazı kayalıklarda tek tük doğanlar yaşamaktadır. Yırtıcı kuş olarak bilinen doğanlar kışları besin bulamadıkları için şehre inip güvercin avlarlar. New York'un yüksek binalarının pervazlarına yuva yapmak isteyip, uğraşsalar da bu uğraşları boşa çıkmış ve olumsuzlukla sonuçlanmıştır.

Doğanların Üremeleri

Doğanlar, sarp kayalıkların kenarına ve terk edilmiş yuvalara yuva kurarlar. Ağaçlara, kayaların üzerine ve ören yerlerinde bulunan oyuklara kuluçkaya yatarlar. Kuluçkaya yatan dişi doğanlar, kabuğunda kızılımsı kahverengi benek ve lekeler bulunan 3 ile 5 yumurta bırakırlar. Kuluçka süresi 28 ile 35 gün arasında değişir. Dişi ve erkek doğanlar nisan ayında sırayla kuluçkaya yatarlar. Yumurtadan çıkan yavrular yuvayı hemen terk etmezler. 35 gün boyunca yuvada kalarak anne ve babası tarafından beslenir.

Doğanların Beslenmesi

Avcılık yeteneği üst düzey olan doğanlar avlanarak beslenirler. Keskin görme yeteneğine sahip olan bu kuş çok yüksek yerlerden gözleyebildikleri küçük sürüngen, kemiriciler ve kuşları avlayarak beslenirler. Avlarının boyutları, niteliği ve avlanma yöntemleri türlere göre farklılık gösterebilir. Bazı türler kendi boyutlarında bulunan ya da daha küçük kuşları gökte avlarken, bazıları da tavşan, fare, kertenkele, yılan ve böcek gibi hayvanlarla beslenirler. Bazı türleri, yerde gözüne kestirdiği avının üzerine atlamak için doğru zamanı gözetir ve kanatlarını hızla aşağı yukarı çırparak avının üzerinde havada daireler çizer.

Doğanların Türleri

Altmış kadar türe sahip bir kuş olan doğanlarda bazı türleri şöyle sıralayabiliriz:
  • Kızıl Boyunlu Doğan
  • Ada Doğanı
  • Kır Doğanı
  • Boz Doğan
  • İsli Doğan
  • Afrika Doğanı
  • Turuncu Göğüslü Doğan
  • Dickinson Doğanı
  • Taita Doğanı
  • Kurşuni Doğan
  • Laggar Doğanı
  • Küçük Doğan
  • Benekli Kerkenez
  • Küçük Kerkenez
  • Madagaskar Kerkenezi
  • Yeni Zelanda Doğanı
  • Kızıl Enseli Doğan
  • Bayağı Doğanı
  • Mauritius Kerkenezi
  • Yarasa Doğanı
  • Büyük Kerkenez
  • Akdoğan
  • Doğu Doğanı
  • Amerika Kerkenezi
  • Delice Doğan
  • Kara Doğan
  • Bayağı Kerkenez
  • Ala Doğan
  • Çizgili Kerkenez
  • Tilki Kerkenezi
  • Amur Doğanı
  • Seyşeller Kerkenezi
  • Boz Kerkenez
  • Kahverengi Doğan
  • Bıyıklı Doğan
  • Ulu Doğan
  • Cüce Doğan
  • Bozkor Doğanı
  • Avustralya Kerkenezi

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

soru

Kuş bilimci yasin

17 Mayıs 2024 Cuma

Doğan türlerine gökdoğan da yazılmalıydı ama yinede çok güzel olmuş

Cevap yaz
1. Cevap
cevap

Admin

Görüşünüz için teşekkürler! Gökdoğan türünü de eklemeyi düşüneceğiz. Beğenmenize sevindim!

soru

Albatros

13 Nisan 2024 Cumartesi

Doğan şahin farkı nedir

Cevap yaz
1. Cevap
cevap

Admin

Doğan şahin, Tofaş'ın iki farklı modelidir. Doğan biraz daha lüks ve donanımlı bir modelken, ޞahin daha sade ve ekonomik bir modeldir. Donanım farklılıkları ve malzeme kalitesi bu iki model arasındaki temel farklardır.

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Dokumacı Kuşu Türleri ve Özellikleri

Dokumacı Kuşu Türleri ve Özellikleri

Karabatak Kuşu Türleri ve Özellikleri

Karabatak Kuşu Türleri ve Özellikleri

Anka Kuşu Türleri ve Özellikleri

Anka Kuşu Türleri ve Özellikleri

Baştankara Türleri ve Özellikleri

Baştankara Türleri ve Özellikleri

TuRNA Türleri ve Özellikleri

TuRNA Türleri ve Özellikleri

Güncel

Deve Kuşu Türleri ve Özellikleri

Deve Kuşu Türleri ve Özellikleri

Güncel

Saka Kuşu Türleri ve Özellikleri

Saka Kuşu Türleri ve Özellikleri

Güncel

Üveyik Kuşu Türleri ve Özellikleri

Üveyik Kuşu Türleri ve Özellikleri

Ördek Türleri ve Özellikleri

Ördek Türleri ve Özellikleri

Sığırcık Türleri ve Özellikleri

Sığırcık Türleri ve Özellikleri

Angut Kuşu Türleri ve Özellikleri

Angut Kuşu Türleri ve Özellikleri

Kanarya Türleri ve Özellikleri

Kanarya Türleri ve Özellikleri

Sinek Kuşu Türleri ve Özellikleri

Sinek Kuşu Türleri ve Özellikleri

Hüthüt Kuşu Türleri ve Özellikleri

Hüthüt Kuşu Türleri ve Özellikleri

Keten Kuşu Türleri ve Özellikleri

Keten Kuşu Türleri ve Özellikleri

Kuğu Kuşu Türleri ve Özellikleri

Kuğu Kuşu Türleri ve Özellikleri

Yalı Çapkını Kuş Türü ve Özellikleri

Yalı Çapkını Kuş Türü ve Özellikleri

Golden Finch Türleri ve Özellikleri

Golden Finch Türleri ve Özellikleri

Kızılgerdan Kuş Türleri ve Özellikleri

Kızılgerdan Kuş Türleri ve Özellikleri

Arap Güvercininde Yumurtlama

Arap Güvercininde Yumurtlama

Alaycı Kuş Türleri ve Özellikleri

Alaycı Kuş Türleri ve Özellikleri

Örümcek Kuşu Türleri ve Özellikleri

Örümcek Kuşu Türleri ve Özellikleri

İbibik Kuşu Türleri ve Özellikleri

İbibik Kuşu Türleri ve Özellikleri

Saksağan Türleri ve Özellikleri

Saksağan Türleri ve Özellikleri

Paçalı Güvercin Türleri ve Özellikleri

Paçalı Güvercin Türleri ve Özellikleri

Çulluk Kuşu Türleri ve Özellikleri

Çulluk Kuşu Türleri ve Özellikleri

Ağaç Kakan Türleri ve Özellikleri

Ağaç Kakan Türleri ve Özellikleri

Bülbül Türleri ve Özellikleri

Bülbül Türleri ve Özellikleri

Pelikan Kuş Türleri ve Özellikleri

Pelikan Kuş Türleri ve Özellikleri

Alacalı Karga Türleri ve Özellikleri

Alacalı Karga Türleri ve Özellikleri

Kuş Tüyleri Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Kuş Tüyleri Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Doğan Kuşu Türleri ve Özellikleri

Doğan Kuşu Türleri ve Özellikleri

Huma Kuşu Türleri Özellikleri

Huma Kuşu Türleri Özellikleri

Karga Türleri ve Özellikleri

Karga Türleri ve Özellikleri

Albatros Kuşu Türleri ve Özellikleri

Albatros Kuşu Türleri ve Özellikleri